Cẩm nang sử dụng xe đạp

[truongthanhthuduc]

Mấy hôm trước, baphi tìm thông tin về cách sử dụng, kiểm tra và bảo trì xe đạp, thì gặp một tài liệu khá hay trên website của Trek. Đó là cẩm nang sử dụng xe đạp (Bicycle Owner’s Manual). Cẩm nang này dùng cho xe của hảng Trek, nhưng cũng dùng được cho tất cả xe khác. Bạn có thể tải về để xem bằng tiếng anh tại http://www.trekbikes.com/pdf/owners_manuals/my07/07TK_OM_english.pdf .

Để có thêm hiểu biết về chiếc xe của mình, baphi đã lò mò dịch ra và tóm tắt bằng tiếng Việt. Vì những thứ này là bình thuờng với anh em pro, nhưng với anh em mới chơi xe có thể chưa biết, nên baphi đưa lên 4rum luôn, xem như một công mà đôi việc. Kiến thức và từ chuyên môn về xe đạp của baphi cũng ở mức nhập môn, nên có nhiều chổ không chính xác hoặc sai, thì nhờ anh em pro vào xem để chỉnh sửa dùm. Baphi sẽ đưa dần dần lên, đọc tới đâu thì đưa lên tới đó.

*************************

1. Các cấp độ xe

Có 5 cấp độ xe được thiết kế để chạy trên các loại đường khác nhau:

Type1
http://i233.photobucket.com/albums/ee109/maikablog/07TK_OM_english_img_4.jpg

Xe được thiết kế để chạy trên đường nhựa, bao gồm touring bikes.

Type2
http://i233.photobucket.com/albums/ee109/maikablog/07TK_OM_english_img_7.jpg

Xe được thiết kế để chạy trên đường như type1, cộng thêm đường sỏi đá nhỏ.

Type3
http://i233.photobucket.com/albums/ee109/maikablog/07TK_OM_english_img_9.jpg

Xe được thiết kế để chạy trên đường như type2, cộng với đường hơi gồ ghề, có chướng ngại nhỏ. Tất cả xe không có ống nhúng sau, và một số có ống nhúng sau trọng lượng nhẹ thuộc type này. NOT jumping.

Type4
http://i233.photobucket.com/albums/ee109/maikablog/07TK_OM_english_img_10.jpg
Xe được thiết kế để chạy trên đường như type3, cộng với đường gồ ghề trung bình, có chướng ngại vừa phải, small jumps.


Type5
http://i233.photobucket.com/albums/ee109/maikablog/07TK_OM_english_img_8.jpg
Xe được thiết kế để jumping, hucking, chạy trên đường gồ ghề. Đây là cấp độ nguy hiểm và phải có xe và trang phục bảo vệ thích hợp.

( Nhận xét: như vậy là truớc khi chạy xe, cần biết xe của mình thuộc loại nào để đi đường thich hợp. Không phải đi đường nào cũng được)

[mtcorp]

2. Kích thước của xe

Khi đứng như trong hình, phải có khoảng trống ít nhất là 2,5 cm giửa ống típ ngang và đáy quần. Với xe mtb, khoảng trống này nên từ 5 đến 7,5cm.

http://i233.photobucket.com/albums/ee109/maikablog/07TK_OM_english_img_11.jpg

3. Làm quen với các bộ phận điều khiển của xe

Sử dụng sai các bộ phận điều khiển của xe có thể gây nguy hiểm. Do vậy trước khi chạy lần đầu với tốc độ cao hoặc trên các địa hình khó, bạn nên chạy chậm trên đường vắng xe để làm quen với xe và các bộ phận điều khiển của nó.

4. Làm quen và điều chỉnh thắng xe cho phù hợp

Bạn cần làm quen với thắng xe, và điều chỉnh nó cho phù hợp với bạn.

5. Tránh để mũi giày chạm vào bánh xe

Khi chạy ở tốc độ chậm, bạn không nên đạp lúc đang bẻ lái, vì có thể làm cho mũi giày chạm vào bánh xe, làm xe mất điều khiển. Khi chạy ở tốc độ trung bình hoặc lớn, thì góc bẻ lái nhỏ, bạn sẽ không sợ điều này xảy ra.

http://i233.photobucket.com/albums/ee109/maikablog/07TK_OM_english_img_13.jpg

6. Kiểm tra xe trước mỗi chuyến lần chạy

Trước mỗi lần chạy xe, bạn cần kiểm tra xe theo danh sách dưới đây. Nếu phát hiện có bộ phận nào bị hư, bạn cần thay thế hoặc mang đến tiệm sửa xe.

1. Bánh xe
2. Áp xuất lốp xe
3. Thắng xe
4. Tay lái và stem
5. Yên và cốt yên
6. Điều chỉnh ống nhúng
7. Đèn và guơng phản chiếu
8. Khung xe, fork và các bộ phận

[ptchien]

Bánh xe:

kiểm tra xem bánh xe có đều không. Nhấc xe lên rồi quay bánh xe. Nếu niền xe (rim) nhảy lên xuống, hoặc lắc qua lại, thì nên thay thế hoặc sửa.

Kiểm tra xem khóa gài bánh xe có chắn chắn không

http://i233.photobucket.com/albums/ee109/maikablog/07TK_OM_english_img_18.jpg

Nhấc bánh xe lên rồi vỗ vào bánh xe xem nó có rơi ra hoặc bị lệch không

http://i233.photobucket.com/albums/ee109/maikablog/07TK_OM_english_img_20.jpg

Kiểm tra áp suất lốp xe có đúng như trong hướng dẫn ghi trên vỏ xe không.

[chinhanh_fipexim]

Thắng xe:

Với thắng xe loại Hand-rim brake ( không biết dịch là gì? ), má thằng phải song song với niền xe ( hình A), khoảng cách giửa má thằng và niền xe là 1-2mm ở trạng thái bình thường ( không bóp thắng) như hình B.

http://i233.photobucket.com/albums/ee109/maikablog/07TK_OM_english_img_21.jpg

Với thắng đĩa, má thắng phải cách đĩa từ 0.25 – 0.75mm ở trạng thái bình thường.

Bóp thắng trước và sau lần lượt để kiểm tra xem có ăn không. Bóp tay thắng và đo khoảng di chuyển của tay thắng. Nếu >15mm là thắng quá rộng, nếu <7mm là quá chật, cần điều chỉnh.

Kiểm tra độ căng của dây sên ( với xe có líp và đĩa cố định ): dùng ngón tay để nâng dây sên lên xuống. Khoảng di chuyển phải từ 6-12mm .Nếu ít hay nhiều hơn thì phải điều chỉnh.

http://i233.photobucket.com/albums/ee109/maikablog/07TK_OM_english_img_30.jpg

[phuthi]

Tay lái và stem ( hình như còn gọi là pông tăng)

http://i233.photobucket.com/albums/ee109/maikablog/07TK_OM_english_img_27.jpg
Kiểm tra xem stem có thẳng hàng với bánh trước không. Kẹp bánh trước giửa 2 chân, rồi bẻ tay lái sang 2 bên xem có di chuyển không, vặn tay lái xem có xoay được không. Nếu có thì phải cố định lại. Kiểm tra các dây cáp có bị căng hoặc xoắn khi bẻ tay lái sang 2 bên không.

[coimexco-cty]

Cám ơn pác Baphi nhiều,những thông tin nêu trên có thể áp dụng cho các hiệu xe khác nhau không riêng gì Trek.Trên trang web của Trek còn có rất nhiều thông tin bổ ích khác cho người sủ dụng xe đạp mà tôi rất muốn post lên nhưng lại e người khác nói mình post quảng cáo.Pác chịu khó dành thời gian post lên cho a e trong diễn đàn xem với nhé.

[spn]

Chào bạn Tùng. Bạn cảm ơn thì sẽ có người nói baphi quảng cáo cho trek đó :-) Thật ra là baphi thấy trên website xedap.org chưa có logo quảng cáo nào, nên nếu có ai chịu tài trợ cho cộng đồng xedap.org (( chẳng hạn tài trợ áo thun), thì có quảng cáo một chút cũng không sao, miễn là phải phân biêt rõ ràng, quảng cáo và bài viết thì không được lẫn lộn.

[inexim-iec]

Cám ơn bác BAPHi.bác mối tập xe mà bác có những bài viết thật hay thật bỗ ích tôi luôn theo dõi những bài của bác .tự tìm tòi.tự chơi xe một mình và đưa ra những ý tưởng rất bô cho anh em nào mới ra chơi xe như tôi. mong gặp được bác ngày gần đây

[thinhphat]

Cảm ơn bạn đã đã tin tưởng mà đọc các bài của baphi. Có một câu nói mà baphi luôn nhớ, đó là "Có một thứ mà chia sẽ thì không mất đi, đó là kiến thức"

*********************************************

Yên và cốt yên

Kiểm tra bằng cách xoay yên sang 2 bên, và kéo đầu yên lên/xuống. Nếu yên di chuyển được thì phải cố định lại

Ống nhún

Bảo đãm rằng ống nhún được điều chỉnh cho thích hợp với cấp độ của xe ( xem cấp độ xe trong phần 1). Kiểm tra để bảo đãm là có một khoảng cách an toàn khi ống nhún đã nhún xuống hết cở.

Kiểm tra đèn và gương phản chiếu ( nếu có), bảo đãm rằng đèn đã đuợc nạp đầy điện và có thể hoạt động được.

Sườn, fork và các bộ phận liên quan

Cẩn thận kiểm tra sườn xe, fork và các bộ phận liên quan trước và sau khi chạy xe, để tìm các dấu hiệu của sự làm việc quá sức ( fatigue) của các bộ phận này, đó là các dấu hiệu:

• Vết lõm
• Vết nứt
• Vết trầy sướt
• Sự méo mó, biến dạng
• Sự thay đổi màu sắc, biến màu, bạc màu
• Tiếng động không bình thường

Việc kiểm tra này đặc biệt cần thiết nếu như chiếc xe vừa trải qua những chấn động mạnh ( như lao qua những hố to), hoặc chạy trên địa hình xấu.

Cách mà bạn chạy xe sẽ ảnh hưởng đến độ bền của suờn xe và các bộ phận khác. Nếu bạn chạy một cách mạnh mẽ (hard or aggressively), thì bạn sẽ phải thường xuyên thay thế phụ tùng hơn là nếu bạn chạy một cách nhẹ nhàng và cẩn thận (smoothly or cautiously). Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng độ bền của xe như là trọng lượng, tốc độ chạy, kỷ thuật chạy, môi trường ( nhiệt độ, độ ẩm, độ mặn…). Điều quan trọng là bạn phải tự đánh giá được thời gian cần thiết để thay thế các phụ tùng. Nếu bạn không chắc chắn, hãy hỏi nhà cung cấp xe. Và có một quy luật chung, đó là bạn càng thường xuyên thay thế các phụ tùng bị hao mòn, thì bạn càng được an toàn.

[qnkha]

Kiểm tra sản phẩm làm bằng sợi carbon

CHÚ Ý: Các bộ phận làm bằng sợi carbon có thể bi hư hỏng đột ngột. Hãy kiểm tra các bộ phận làm bằng carbon thường xuyên. Nếu xe bị ngã, hoặc va chạm mạnh, hoặc bộ phân bằng carbon bị nguy hiểm, hãy ngay lập tức dừng xe lại, và mang xe đến nơi bảo hành để kiểm tra.

Sợi carbon nằm trong số các vật liệu cứng nhất được dùng để sản xuất xe đạp. Mặc dù vậy, sợi carbon có những đặc tính khác với các vật liệu kim loại, và cần được kiểm tra cẩn thận để tránh sự hư hỏng.

Không giống với các bộ phận bằng vật liệu kim loại, sản phẩm bằng sợi carbon có thể bị hư hỏng mà không có dấu hiệu của bị uốn cong, bị phồng dộp hoặc biến dạng. Các dấu hiệu hư hỏng của nó có thể không nhận thấy, hoặc không rõ ràng. Do vậy, nếu bạn cảm thấy nghi ngờ sự toàn vẹn của các bộ phận bằng carbon, bạn không nên xử dụng xe.

Cẩn thận khi thao tác với các bộ phận bằng carbon bị nghi ngờ hư hỏng. Khi một bộ phận bằng carbon bị hỏng, có thể các sợi carbon sẽ đưa ra ngoài. Sợi carbon nhỏ hơn sợi tóc, nhưng rất cứng, và có thể đâm vào da của bạn.

Quy trình kiểm tra các sườn, fork, các bộ phận bằng carbon như sau:

• Kiểm tra xem có vết trầy, phồng, bong hoặc các dấu hiệu bất thường của bề mặt
• Kiểm tra độ cứng chắc của các bộ phận
• Kiểm tra xem có sự tách lớp ( delamination ) của bộ phận không?
• Lắng nghe tiếng động bất thường từ các bộ phận ( tiếng cót két, tiếng click.. )

Những kiểm tra này thì khó mô tả chính xác, do vậy bạn có thể xem thêm trên video có trong CD của nhà cung cấp kèm theo, hoặc trên website.

Cách kiểm tra bề mặt
1. Lau sạch bộ phận bằng carbon với vải ẩm mềm
2. Nhìn gần để tìm các vết trầy, phồng, bong tróc, nứt, hoặc sợi carbon lộ ra ( nó nhìn giống các sợi tóc nhỏ), và các dấu hiệu bất thường khác của bề mặt.

Cách kiểm tra độ cứng của bộ phận

Tác động lên các bộ phận giống như đang sử dụng (nhưng không được chạy xe), rồi nhờ một người khác quan sát để tìm sự biến dạng không mong muốn. Thí dụ ngồi nhẹ lên yên xe, rồi quan sát xem cốt yên có bị cong không?

Cách kiểm tra sự tách lớp của bộ phận

1. Lau sạch bộ phận bằng vải ẩm mềm
2. Dùng một đồng xu để gỏ nhẹ lên nơi nghi ngờ bị hỏng, rồi so sánh với nơi khác ( hoặc với một phận khác)
3. Lắng nghe rồi so sánh sự khác biệt trong âm thanh. Tìm dấu hiệu của sự rổng, âm thanh đục, hoặc bất kỳ âm thanh nào cho thấy nó không cứng chắc.